Bhagavad GitA in Kannada(ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ)

Bhagavad GitA- Kannada Meaning and interpretation of each Shloka.
Reference: Discourse on GitA By Bannanje Govindachaarya .
ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ. ಆಧಾರ: ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯರ ಗೀತಾ ಪ್ರವಚನ
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಅಪೂರ್ವ ಅರ್ಥಸಾರಾಂಶ ಹಾಗು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೀತೆ ಒಂದು ಜಾತಿಗೆ ಅಥವಾ ಮತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ, ಇದು ಮಾನವನ ಜೀವನ್ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕೈಗನ್ನಡಿ.
ಮಹಾಭಾರತ ಹೇಳುವುದು ಐದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೌರವ ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರಂಗ ಪ್ರಪಂಚದ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದ ಚಿತ್ರಣ. ನಮ್ಮ ಜೀವನವೇ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಾಮ. ನಮ್ಮ ಹೃದಯರಂಗವೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ. ಅದರೊಳಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಕೌರವರಿದ್ದಾರೆ, ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಪಾಂಡವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಹದಿನೆಂಟು ಅಕ್ಷೋಹಿಣಿ ಸೇನೆಯೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಸೋತು ಕೌರವರು ಗೆದ್ದುಬಿಡುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಹಾಗಾಗದೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಪಾಂಡವರೇ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬಾಳ ರಥದ ಸಾರಥ್ಯವನ್ನು ಆ ಭಗವಂತನ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ನರ(ಅರ್ಜುನ)ನ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ನಾರಾಯಣನಿತ್ತ ಗೀತೋಪದೇಶ. ಜ್ಞಾನ ಸಂದೇಶ(Theory) ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು(Practical presentation) ನಮಗೆ ಭಗವಂತ ನೀಡಿರುವುದು ಮಹಾಭಾರತದ ಮೂಲಕ.

Download This Blog in PDF Format

Bhagavad Gita Kannada PDF Download (This Blog in PDF Format):

Note: ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳಾಗಿದೆ. ಆ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. Latest reviewed Version will be made available soon. Refer PDF version (e-book)
ಚಿತ್ರಕೃಪೆ : ಅಂತರ್ಜಾಲ




Sunday, October 12, 2014

Bhagavad Gita Kannada Chapter-01 Shloka 15-19

ಪಾಂಚಜನ್ಯಂ ಹೃಷೀಕೇಶೋ ದೇವದತ್ತಂ ಧನಂಜಯಃ 
ಪೌಂಡ್ರಂ ದಧ್ಮೌ ಮಹಾಶಂಖಂ ಭೀಮಕರ್ಮಾ ವೃಕೋದರಃ ೧೫

ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅಸುರ ಸಂಹಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಪಾಂಚಜನ್ಯವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ಶಂಖಗಳನ್ನೂ ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಂಖದ ಹೆಸರು ಪಾಂಚಜನ್ಯ. ಈ ‘ಪಾಂಚಜನ್ಯ’ ಶಂಖದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ.  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಾಂದೀಪನಿ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ “ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಏನು ಕೊಡಲಿ” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ತನ್ನ  ಪತ್ನಿಯ ಅಭಿಲಾಷೆಯಂತೆ “ನಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ತಂದುಕೊಡು” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಗನನ್ನು ಹಿಂದೆ  'ಪಂಚಜನ' ಎನ್ನುವ ಅಸುರ ಕೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಅಭಿಲಾಷೆಯಂತೆ  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅಸುರನನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಆತನನ್ನು  ಕೊಂದು, ಆತ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಶಂಖವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು  ಯಮಲೋಕದಿಂದ  ಋಷಿಪುತ್ರನನ್ನು ತಂದು, ಆತನಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಆಕಾರವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟು,    ಅವನನ್ನು ಗುರುದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿ ಅಸುರ ಸಂಹಾರದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಶಂಖವೇ ಪಾಂಚಜನ್ಯ.
[ಸತ್ತವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅದೇ ರೂಪದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿಸಿ ಕೊಡುವಂತಹದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ. ಇದನ್ನು ವೇದವ್ಯಾಸರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ  ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ  ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.  ತನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಕಂಸನಿಂದ ಹತರಾಗಿದ್ದ ಆರು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವಕಿ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದಾಗ, ಯಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಕೆಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುದ್ದಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ “ಕರ್ಣನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು” ಎಂದು ಆಸೆಪಟ್ಟ ಕುಂತಿಗೆ ವೇದವ್ಯಾಸರು ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ಕರ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆ ನಂತರ ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ ಅತೀ ವಿರಳ ಘಟನೆಗಳು].
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಶಂಖನಾದದ ನಂತರ ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ 'ದೇವದತ್ತ' ಎನ್ನುವ ಶಂಖವನ್ನೂದುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಜುನನ ಈ ದಿವ್ಯ ಶಂಖಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ. ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶಿವನಿಂದ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೂ  ದೇವತೆಗಳಿಂದ  ಅನೇಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವರವಾಗಿ  ಪಡೆದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ಅಸುರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹರಿಸಿ,  ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ತೊಡಿಸಿ, ಶಂಖವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರ ಕೊಟ್ಟ  ದುಷ್ಟನಿಗ್ರಹದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ದಿವ್ಯಶಂಖದ ಹೆಸರು ದೇವದತ್ತ. ಇಂದ್ರ ಕೊಟ್ಟ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ‘ಕಿರೀಟೀ’ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರೂ ಬಂತು.
ಅರ್ಜುನನ ಶಂಖನಾದದ ನಂತರ ಉಗ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ, ಶತ್ರು ಭಯಂಕರನಾದ ಭೀಮನು(ಭೀಮಕರ್ಮ) ಪೌಂಡ್ರ ಎನ್ನುವ ಮಹಾಶಂಖವನ್ನೂದುತ್ತಾನೆ. [ಪೌಂಡ್ರ ಶಂಖ  ಎಂದರೆ ಪುಂಡ್ರ ದೇಶದ ಶಂಖ ಎಂದರ್ಥ]. ಇಲ್ಲಿ ಭೀಮನನ್ನು ವೃಕೋದರ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ವೃಕೋದರ ಎಂದರೆ ತೋಳದಂತೆ ಸಮಪ್ರಮಾಣದ(proportionate) ಹೊಟ್ಟೆ ಉಳ್ಳವನು ಎಂದರ್ಥ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಚತುರ್ಮುಖನ ಉದರದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ನಿಗೆ ‘ವೃಕ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಸುಡಬಲ್ಲ ಅಗ್ನಿ. ಇದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನನ ಪರ ಬಳಸಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಕೇವಲ ಕೌರವ ಸೇನೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲಾ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಸುಡಬಲ್ಲ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ನಿಂತಿರುವ ಭೀಮಸೇನ  ತನ್ನ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡಿದ” ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಸಂಜಯ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹೃಷೀಕೇಶ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೃಷೀಕೇಶ ಎಂದರೆ ಹೃಷೀಕಗಳಿಗೆ(ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ) ಈಶ(ಒಡೆಯ). ಭಗವಂತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ವಾಮಿ. ನಮಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೆಡೆಸುವವನು ಆ ಭಗವಂತ. ಮುಂದೇನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವವನ್ನೂ ಆತನೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಕೇಶ ಎನ್ನುವ  ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ  ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಣ್ಣಗಳಿವೆ. ಈ ಸಪ್ತವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ  ಸಪ್ತರೂಪಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಬದುಕಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ಕೊಡತಕ್ಕಂತಹ ಭಗವಂತ ಹೃಷೀಕೇಶಃ 

ಅನಂತವಿಜಯಂ ರಾಜಾ ಕುಂತೀಪುತ್ರೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
ನಕುಲಃ ಸಹದೇವಶ್ಚ ಸುಘೋಷಮಣಿಪುಷ್ಪಕೌ                     ೧೬

ಭೀಮನ ನಂತರ ಕುಂತಿಯ ಹಿರಿಮಗ, ದೊರೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ- ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾದ 'ಅನಂತವಿಜಯ' ಎನ್ನುವ ಶಂಖವನ್ನೂದುತ್ತಾನೆ. ‘ಯುಧಿಷ್ಠಿರ’ ಎಂದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವ ಎಂದರ್ಥ. ಆದರೆ ಆತ ಎಂದೂ ಯುದ್ಧಾಸಕ್ತಿ ತೋರಿದವನಲ್ಲಾ. ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಯಾರಿಗೂ ಸೋಲಾಗಬಾರದು, ಎಲ್ಲರೂ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಆತನ ಆಶಯ. ಈ ರೀತಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲಾ. ಧರ್ಮರಾಯ ಯಮನ ಅವತಾರ. ಯಮ ಸಾವಿನ ದೇವತೆ. ಆದರೆ ಆತನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುಕಂಪೆ. ಯಮ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಯಿಸುವುದೂ ಕೂಡಾ ನಮ್ಮ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ದ್ವೇಷದಿಂದಲ್ಲಾ.  
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ನಂತರ ಆತನ ತಮ್ಮಂದಿರರಾದ ನಕುಲ ಹಾಗೂ ಸಹದೇವರು ಸುಘೋಷ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುಷ್ಪ ಎನ್ನುವ ಶಂಖವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಘೋಷ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವ ಎಂದರ್ಥ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮಣಿಪುಷ್ಪ ಎಂದರೆ ಮಣಿಯನ್ನು ಕಡೆದು ಮಾಡಿದ ಹೂವಿನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿರುವ  ಶಂಖ ಎಂದರ್ಥ.

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ರಾಜರ ಶಂಖದ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡವರ ಐದು ಶಂಖಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಕೇವಲ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಾಯಃ ಈ ಐದು ಹೆಸರು  ನಮಗೆ ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ  ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಬಹುದು.
  ಕಾಶ್ಯಶ್ಚ ಪರಮೇಷ್ವಾಸಃ ಶಿಖಂಡೀ ಚ ಮಹಾರಥಃ
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನೋ ವಿರಾಟಶ್ಚ ಸಾತ್ಯಕಿಶ್ಚಾಪರಾಜಿತಃ  ೧೭

ಕಾಶ್ಯ ಚ  ಪರಮ ಇಷು ಆಸಃ ಶಿಖಂಡೀ ಚ ಮಹಾರಥಃ
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಃ ವಿರಾಟಃ ಚ ಸಾತ್ಯಕಿಃ ಚ ಅಪರಾಜಿತಃ -ಹಿರಿಯ ಬಿಲ್ಲೋಜ ಕಾಶಿರಾಜ, ಹಿರಿಯ ತೇರಾಳು ಶಿಖಂಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ವಿರಾಟ,  ಸೋಲರಿಯದ ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡಿದರು.

ತದನಂತರ ಹಿರಿಯ ಬಿಲ್ಲೋಜ ಕಾಶಿರಾಜ, ಹಿರಿಯ ತೇರಾಳು ಶಿಖಂಡಿ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ವಿರಾಟ, ಸೋಲರಿಯದ ಸಾತ್ಯಕಿ, ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಶಂಖ ನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಇಲ್ಲಿ ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ಮಹಾರಥ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಶಿಖಂಡಿ ಎಂದರೆ ನಪುಂಸಕ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶಿಖಂಡಿ ಎಂದರೆ ನಪುಂಸಕ ಅಲ್ಲ. ಶಿಖಂಡಿ ಎಂದರೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಶಿಖಂಡ(ಶಿಖ+ಅಂಡ )ಉಳ್ಳವನು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿಖ ಎಂದರೆ ತಲೆಗೂದಲು. ತಲೆ ಕೂದಲನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ಬಾಚಿ ಹಿಂದೆ ಮೊಟ್ಟೆಯಂತೆ ಕಟ್ಟುವವರು ಶಿಖಂಡಿಗಳು. ಮಹಾಭಾರತದ ಈ ಶಿಖಂಡಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಹೆಣ್ಣಾಗಿದ್ದು , ಆ ಬಳಿಕ ಗಂಡಾದ ಮಹಾರಥ. ಈತ 'ಸ್ತ್ರೀಪೂರ್ವವಾದ್ದರಿಂದ' ಭೀಷ್ಮಾಚಾರ್ಯರು ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ದ್ರುಪದೋ ದ್ರೌಪದೇಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ಪೃಥಿವೀಪತೇ
ಸೌಭದ್ರಶ್ಚ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಶಂಖಾನ್ ದಧ್ಮುಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್            ೧೮

“ಓ ನೆಲದೊಡೆಯನೇ; ದ್ರುಪದ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಶಂಖವನ್ನೂದಿದರು” ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಸಂಜಯ. ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಮಹಾಬಾಹು(ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ)ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದ  ಆತ ಪ್ರಚಂಡ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದ.  ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲಿ  ನಾವು ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ  ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.  ಕೌರವ ಸೇನೆಯ ವೀರಾಧಿ ವೀರರು ಎಲ್ಲಾ  ಕಡೆ ಸುತ್ತು ಹಾಕಿ, ಹಿಂದಿನಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಆತನನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಆತನನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲಾ.  
ಇಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಪಾಂಡವರ ಕಡೆ ಇದ್ದ ಶಿಸ್ತು(Discipline) ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೌರವರ ಪಾಳಯದ ಗದ್ದಲ ರೂಪದ ಶಂಖ ನಗಾರಿಗಳ ಸದ್ದಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಪಾಂಡವರು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಸೇನೆ ಅಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯ ಎದೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡುಗಿಸಬಲ್ಲದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸರ್ವಸಮರ್ಪಣೆ ಭಾವದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಭಗವಂತನ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ,  ಧರ್ಮಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆ-ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅಹಂಕಾರದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ,  ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿಮಿತ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಭಗವಂತನ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತ ದುರ್ಯೋಧನನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೌರವಸೇನೆ- ಈಗಾಗಲೇ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ- ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟು ಮಂದಿ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅಕ್ಷರಾಂಕದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಎಂದರೆ ಜಯ. ಜ=8 ಯ=1. ಅಕ್ಷರಾಂಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಏಕ ಸ್ಥಾನ, ಎರಡನೇಯದು ದಶಕ ಸ್ಥಾನ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ-ಯ ಎಂದರೆ ಎಂಬತ್ತೊಂದು ಅಲ್ಲ- ಹದಿನೆಂಟು. ಜಯದ ಸಂಕೇತವಾದ 'ಹದಿನೆಂಟು ಶಂಖನಾದ' ಪಾಂಡವರ ಪಾಳಯದಲ್ಲಿ  ಮೊಳಗಿತು ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಗೆ  ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹದಿನೆಂಟನೇ  ಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿಯಿತು!

ಸ ಘೋಷೋ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಣಾಂ ಹೃದಯಾನಿ ವ್ಯದಾರಯತ್
ನಭಶ್ಚ ಪೃಥಿವೀಂ ಚೈವ ತುಮುಲೋ ವ್ಯನುನಾದಯನ್        ೧೯


ಸಂಜಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮೊಳಗಿದ ಶಂಖನಾದ, ನೆಲಮುಗಿಲನ್ನು ತುಂಬಿ, ಪಡಿನುಡಿದು ಅಬ್ಬರಿಸಿ, ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರನೆಂದು ಹೆಸರಾದ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಎದೆಯನ್ನು ಸೀಳಿತು” ಎಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು 'ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಣಾಂ' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಾಷೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಕೌರವರ ಉಪನಾಮ(Surname). ಆದರೆ ಈ ಸಂಬೋಧನೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಅಣಕವಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ "ನನ್ನವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು" ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಸಂಜಯನ ಕುಹಕದ ಉತ್ತರವಿದು. ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಪಾಂಡವರ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ನಡೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕೌರವರ ಎದೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿತ್ತು. ಯುದ್ಧ  ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಪಾಂಡವರು ಕೌರವರನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು.

No comments:

Post a Comment